Zeg het met bloemen – Japans schilderen en retorica

Kijk eens wat een prachtige bamboeschildering van inkt op rijstpapier. Zelf gemaakt.

In het Flower Art museum in Aalsmeer heb ik afgelopen weekend een workshop Sumi-e gevolgd bij Louise van Eenennaam. Sumi-e is Japans schilderen met zwarte inkt.

De overeenkomst tussen deze schilderkunst en het retorisch proces zijn treffend. Een schilderij maak je eigenlijk op dezelfde manier als een pitch, presentatie of publieke performance.

Met enkele eenvoudige – maar niet makkelijke – penseelstreken tover je in een mum van tijd prachtige natuurimpressies tevoorschijn. De vergelijking met Bob Ross heb ik trouwens niet hardop uitgesproken.

Het interessante is dat als je eenmaal gaat schilderen het relatief snel gaat. Fouten kan en mag je niet herstellen. Je hebt je voorbereiding gehad en dat komt je performance. Als je een stuk schrijft of een product maakt heb je alle tijd om te prutsen, te verbeteren te finetunen. Maar soms moet je er gewoon staan, klaar of niet.

En zo gaat dat ook in het retorisch proces: Je bedenkt/verzamelt je materiaal, je ordent het, stileert het, en onthoudt het. Dan komt je voordracht. Dat is je enige kans en fouten kun je niet herstellen. Meestal is dat gelukkig ook niet nodig.

Zelf weet je precies wat je vergeten hebt te zeggen, wat je verkeerd hebt gezegd en wat je eigenlijk niet had willen zeggen. Je publiek weet dat allemaal niet. Die zien alleen het resultaat, met al zijn vreselijke imperfecties. Net als in mijn schildering. Dat zal nooit een erkend meesterwerk worden. Ik zie het enorme verschil met wat ik in gedachten had. Toch heb ik iets geschapen dat er voorheen niet was en daarmee is de wereld een heel klein beetje mooier geworden.

En zo schept iedereen die opstaat en zijn of haar opvattingen zo goed mogelijk naar voren brengt een iets betere wereld – pitch na pitch, presentatie na presentatie, verhaal na verhaal.

Mocht je bij de voorbereiding van je verhaal wat hulp willen, neem dan contact met mij op. Dan kijken we hoe we je boodschap zo goed mogelijk kunnen overbrengen. Want ik kan beter spreken dan schilderen.

Geert-Jan Procee (Groningen, 1973) is retorisch strateeg. Hij is autoriteit op het gebied van presenteren, overtuigen en klassieke retorica. Hij helpt mensen en organisaties effectiever te overtuigen met inzichten uit de klassieke retorica. Zijn website is www.geertjanprocee.nl